سلسله نشستهای نقد و بررسی پایاننامههای حوزه یادگیری فناورانه و روانشناسی
نگارش پایاننامه یکی از فعالیتهای مهم برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی و به ویژه دانشجویان کارشناسی ارشد میباشد. پایاننامه نوشتهای تخصصی، علمی و پژوهشی است که دانشجویان در مورد رشته تحصیلی خود ارائه میدهند؛ در واقع پایاننامه، نتیجه آموختههای دانشجویان در طی تحصیلات دانشگاهی میباشد.
برای اینکه این پژوهش به بهترین نحو ممکن انجام شود میتوان با نقد و بررسی پایاننامههای دیگران به این هدف نایل شد. علاوه بر این، نقد پایاننامه باعث میشود ماهیت دشواریهای پژوهش برای ما آشکار شود. نقد پایاننامه هم برای نویسنده پژوهش و هم برای تحلیلگر آن سودمند است. نویسنده با تحلیلهای انجام شده به نقاط ضعف و قدرت کار خود پی میبرد و تحلیلگر نیز بینش و آگاهی خود را افزایش میدهد. همچنین شرکتکنندگان در نشست نقد با آخرین مباحث علمی در آن حوزه آشنا میگردند.
تا زمانی که پژوهشگر نداند درباره یک موضوع «چه چیزهایی میتوان پرسید؟» و این موضوع را «چگونه و با چه شیوههایی میتوان پژوهش کرد؟»، رصد شکاف دانشی موجود در پژوهشها و طرح ادعای پژوهش دال بر ناکافی بودن دانش موجود و بیان علمی و منطقی مسئله تقریباً غیرممکن است. برای پاسخ به این پرسشها پژوهشگر باید بر مبانی نظری پژوهش خود تسلط داشته باشد. مبانی نظری پژوهش به دو بخش قابل تقسیمبندی است:
بخش اول: شامل مبانی نظری موضوع است که دانش موضوعی و محتوایی مورد نیاز درباره چیستی، چرایی و چگونگی موضوع مورد مطالعه را در اختیار پژوهشگر قرار میدهد. این دانش به او این توانایی را میدهد تا پژوهشها را از منظر موضوعی نقد و تحلیل کند. به کمک دانش موضوعی، پژوهشگر میتواند به این پرسشها پاسخ دهد:
- درباره یک موضوع چه چیزهایی میتوان پرسید؟؛ با تکیه بر این دانش، سپس میتواند به این پرسش پاسخ دهد که:
- پژوهشهای پیشین روی کدام بُعد یا ابعاد موضوع پژوهش کردهاند یا موضوع موردنظر را از چه زاویهای مورد بررسی قرار دادهاند؟
بخش دوم: شامل مبانی نظری پژوهش است که دانش روششناختی مورد نیاز برای پژوهیدن موضوع مورد نظر را در اختیار پژوهشگر قرار میدهد. این دانش به او این توانایی را میدهد تا پژوهشها را از منظر روششناختی نقد و تحلیل کند. به کمک دانش روششناختی پژوهشگر میتواند به این پرسشها پاسخ دهد:
- موضوع مورد نظر چگونه و با چه روشهایی قابل پژوهش است؟؛ هر روش قابلیت تولید چه نوع دادهای را دارد؟ با تکیه بر این دانش سپس میتواند به این پرسش پاسخ دهد که:
- پژوهشهای پیشین از چه روشهایی برای مطالعه موضوع موردنظر استفاده کردهاند؟، منبع داده آنها چه چیزها یا چه کسانی بودهاند؟ و به چه نتایجی دست یافتهاند؟.
به کمک دانش موضوعی، نقاد میتواند به دو پرسش اول پاسخ دهد و به کمک دانش روششناختی، وی میتواند به دو پرسش دوم پاسخ دهد. این نکته نیز بسیار اهمیت دارد که با پاسخ به این پرسشها، ایشان (نقاد یا شرکتکنندگان در نشست نقد) این توانایی را مییابند تا مسئله پژوهش خود را به صورت علمی و مبتنی بر واقعیتهای علمی شناسایی و تشریح کند. اگر هر پژوهشگری نتواند به پرسشهای پیش گفته پاسخ دهد، عملاً از نقد علمی متون و پژوهشهای مرتبط با موضوع پژوهش خود ناتوان میماند و به همین دلیل نمیتواند ادعای پژوهش خود درباره ناکافی بودن دانش (یا وجود شکاف دانشی) را به صورت علمی و مستند بیان کند. این بدان معنا است که پژوهشگر از بیان علمی و منطقی مسئله پژوهش، مرزبندی علمی پژوهش خود در بدنه دانش موجود و تشریح اصالت و نو بودن پژوهش خود عاجز خواهد ماند. او بهجای تحلیل و نقد علمی متون و طرح علمی مسئله پژوهش، با توجیهی سَرسَری مثلاً نو بودن موضوع یا متفاوت بودن جامعه و بافت پژوهش، به طراحی ضعیف پژوهش میپردازد که از اساس ضرورت آن نامشخص است. این نوع پژوهشها، صرفاَ به دلیل طرح موضوعی نو، قابل دفاع هستند اما مخاطب و کاربرد عملی (یا حتی نظری) نخواهند داشت.
با توجه به اهمیت مسئله مذکور، گروه یادگیری فناورانه دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی در نظر دارد تا به منظور بالندگی و پویایی علمی دانشگاهیان از مهرماه 1397 سلسله نشستهایی را با حضور دانشجویان تحصیلات تکمیلی و استادان محترم به نقد و بررسی 16 عنوان پایاننامه کارشناسی ارشد دفاع شده در دانشگاه شهید بهشتی در سالهای اخیر در حوزه یادگیری فناورانه و روانشناسی اختصاص دهد (به شرح جدول زیر). شایان ذکر است که این نشستها با حضور خود پژوهشگران و استادان متخصص در این زمینه برگزار خواهد شد. اهداف این نشستها به شرح زیر میباشد:
* هدف رویداد:
هدف اصلی:
تسلط پیدا کردن عملی و نظری دانشجویان با دانش علمی و روش علمی پژوهشگری در حوزه یادگیری فناورانه، روانشناسی و حوزههای مرتبط
اهداف فرعی:
- تسلط پیدا کردن دانشجویان با دانش روششناختی مورد نیاز برای پژوهش در حوزه یادگیری فناورانه و روانشناسی؛
- تسلط پیدا کردن دانشجویان با آخرین مباحث، محتواها و دانش علمی در حوزه یادگیری فناورانه و روانشناسی؛
- بالا رفتن توان تحلیل، ارزیابی و آفرینندگی دانشجویان فعال در حوزه یادگیری فناورانه و روانشناسی؛
- پی بردن پژوهشگران و استادان راهنما و مشاور به نقاط قوت و ضعف کارهای پژوهشی خود و دیگران؛
- آشناسازی دانشجویان با نمونه کارهای قبلی به منظور جلوگیری از تکرار بیمورد کارهای پژوهشی؛
- علاقهمند شدن سایر دانشجویان به حوزه یادگیری فناورانه و تبلور ایدهها و موضوعهای پژوهشی جدید؛
- بالا رفتن اعتماد به نفس، آگاهی و توان دانشجویان در خصوص ارائه، نقد و سخنرانی مؤثر.









هدف از این وبنوشته بیان چیستی، چرایی و چگونگی یادگیری فناورانه در آموزش عالی و آموزش و پرورش جهان و ایران است. فناوری یادگیری در وادی آموزش امروز، با بهرهگیری از رویکرد حل مسئله داعی ارائه کل آموزش در همه زمینهها را دارد. ما در این محیط شما را با آخرین یافتههای علم فناوری اطلاعات و یادگیری فناورانه آشنا میکنیم. در این وبنوشته شما میتوانید آثار علمی خود در زمینه علم آموزش و یادگیری را با نام خود به نمایش بگذارید. در صورتی که میخواهید با این وبنوشته همکاری کنید و سؤالی از مدیر آن دارید، با این آدرس در ارتباط باشید: edutechnology1395@gmail.com